Klan.

 

Byłam małą dziewczynką, co nie przeszkadzało mi patrzeć na świat ze zdumieniem. Ten sam świat, który o mnie mówił „dziwna”, a jeśli ktoś zdobył się na rozwinięcie wypowiedzi, brzmiało to mniej więcej tak: „dziwaczna jak cała rodzina”. Zewnętrze miało wówczas wpływ na mnie, więc pytałam w domu, o co im wszystkim chodzi. Mama podnosiła palcem moją brodę i patrząc mi w oczy prosiła żebym powtórzyła pytanie, ale już w esperanto. Esperanto to martwy język wymyślony przez Polaka, któremu marzył się porządek wśród budowniczych wieży Babel. Jeden język dla dziesięciu miliardów ludzi. Łatwy, o nieskomplikowanej gramatyce i pozbawiony słów trudnych do wysłowienia dla co bardziej egzotycznych nacji. A gdy już spełniłam polecenie, wyjaśniała mi, że to świat jest dziwny, nie my. I żebym nie przejmowała się tym co mówią moje nierozsądne koleżanki czy obcy, bo ja mam rodzinę do której zawsze i w każdej sprawie mogę przyjść i znajdę pomoc, wsparcie, czy towarzystwo.

Babcia sadzała mnie na kolanach i opowiadała o rodzinie. Opowieść, jak każda rodzinna legenda, dla mnie była czymś naturalnym i fascynującym jednocześnie. Myślałam, że tak ma każda z moich koleżanek, jednak szybko okazało się, że nie. Coraz częściej wypychana byłam na margines życia towarzyskiego, a sama także coraz rzadziej zabiegałam o te z gruntu pobieżne kontakty. Babcia była rodzinnym bankiem danych. Wiedziała która ciocia ma imieniny, do której można pojechać na wakacje. O wszystkich krewnych wiedziała wszystko – gdzie pracują, jak im się powodzi i czym obecnie się zajmują. Nie byłoby to dziwne, gdybyśmy żyli w jednej wiosce, czy choćby miasteczku do jakiego obcy nie zaglądają za często. Ale rodzina zamieszkiwała każdy kontynent i kraj świata – tak przynajmniej sądziłam po babcinych opowieściach, których nigdy jej nie brakowało.

Gdy trochę podrosłam, mama wraz z babcią pilnowały, żebym uczyła się języków. Same znały co najmniej po pięć i to w stopniu umożliwiającym swobodną konwersację, czy lekturę poezji. Wakacje? Każde spędzałam gdzie indziej. Początkowo podróżowałam z mamą i babcią, później już sama. I wszędzie gdzie trafiałyśmy, nasza rodzina mieszkała w za dużym domu, który swobodnie zmieściłby niespodziewanych licznych gości. Miałam wrażenie, że rodzina rozsypana jest po świecie jakimś kataklizmem, a wtedy babcia wyjaśniła mi dlaczego tak się dzieje. Każda z kobiet wychodziła za mąż za obcokrajowca. I tak moja mama - Greczynka, wyszła za Polaka i przeniosła się do Polski, dlatego ja jestem Polką. Babcia, która jest mamą mojej mamy była Węgierką, która wyszła za Greka przeprowadzając się do jego kraju i stąd mamy pochodzenie. Babcia miała ciemniejszą karnację, bo z kolei jej mama wyszła za Węgra, sama pochodząc z RPA. Według babci od dawien dawna żadna z kobiet w rodzinie nie złamała rodzinnej zasady i w ten sposób nasze korzenie oplotły cały świat. A babcia, niczym wielka pajęczyca, siedziała w samym środku tej sieci i gromadziła dane o każdym, nawet najdrobniejszym korzonku drzewa genealogicznego.

- Dlaczego? – chyba każdy zadałby to pytanie więc i ja ją zapytałam.

- Dawno temu rodzina poznała smak wojny, która zajrzała nam głęboko w oczy i unicestwiła znaczną część rodu. Mężczyźni na fali emocji dali się ponieść słowom różnych mitomanów u władzy i poszli ginąć za cudze ideały. Kobiety z natury ostrożniejsze i pragmatyczne zostały w domu i usiłowały uratować ród przed zagładą. W czas trwogi przysięgły, że rodzina będzie miała swoje miejsca na świecie wszędzie i w razie konieczności zagrożone jednostki zyskają bezpieczne schronienie bez względu na konflikty wojenne, czy inne zawieruchy losu. Pionierki obiecały sobie solennie, że prędzej wyprą się Boga niż własnej rodziny i każda przygarnie siostrę, której los nie oszczędzi. A potem to już poszło. Z matki na córkę pielęgnowałyśmy zwyczaj. W każdym pokoleniu jedna z naszych krewnych dba o pamięć rodzinnego motta.

- A ty? – ciekawością dziecka można wypełnić wszechświat tak, żeby jedna szpilka się nie zmieściła.

- Z Grecji do Polski przeprowadziłam się po śmierci dziadka, żeby pomóc mojej mamie w opiece nad tobą i chyba najzwyczajniej w świecie chciałam na stare lata być bliżej własnej córki. – babcia wykpiła się elegancko, z czego zdać sobie sprawę miałam lata później. – Ale dom w Grecji wciąż jest mój i nie zamierzam się go pozbywać, bo może okazać się przystanią dla którejś z nas. Na razie służy rodzinie jako dom wakacyjny. Pamiętasz? Byłyśmy tam dwa lata temu.

Na moje osiemnaste urodziny miało się zjechać do nas przynajmniej ze dwadzieścia cioć i kuzynek. Babcia z mamą szykowały tę uroczystość wcale nie ukradkiem, a organizację zaczęły niemal pół roku przed ceremonią. Miałam się trzymać z daleka i cieszyć nadchodzącą zabawą, nie przejmując się zaproszeniami, ani menu. I przyjechały. Niemal połowy z nich nigdy dotąd nie widziałam. Za to babcia znała je wszystkie. Przytulała jak własne dzieci i rozmawiała, jakby dopiero co się minęły się w galerii handlowej, czy warzywniaku. Nieważne skąd przyjechały - z Japonii, Mozambiku, Irlandii, czy Rosji – wszystkie płynnie mówiły w esperanto, choć często w emocjach spontanicznie przesiadały się na hiszpański, koreański, czy któryś z arabskich języków. Dopiero niezrozumienie na twarzach krewniaczek przywracało im świadomość i ze śmiechem kontynuowały rozmowę w esperanto.

Na mnie padło oprowadzanie ich po moim rodzinnym mieście, oraz po co piękniejszych nieodległych atrakcjach turystycznych Polski. Każda chciała mieć mnie na wyłączność, więc „osiemnastkę” obchodziłam grubo ponad miesiąc. Starsze przedstawicielki zadowoliły się spacerem po bulwarach, choć Selmie (nie do końca starej wdowie) zamarzyło się szaleństwo dyskoteki, gdzie umyśliła sobie zakosztować młodego białego mięska, więc bezwstydnie wymogła na mnie wizytę w dyskotece. Na miejscu błyskawicznie uwiodła jakiegoś smarkacza i ulotniła się, o mnie zapominając aż do następnego południa, gdy szeptem poprosiła, żebym nie zdradziła jej przed ciekawością rodzinną.

W końcu poznałam je wszystkie, a te, które nie przyjechały, przysyłały życzenia via e-mail, względnie messengerem albo FB. Do życzeń każda dołączyła zaproszenie w dowolnym terminie i na dowolnie długi pobyt. Skąd miały adres? To tylko babcia wiedziała. Nie podejrzewałam, że nigdy niewidziane istoty z krańca świata mogą mieć świadomość mojego istnienia, ale życzenia były naprawdę serdeczne, nie takie pochodzące z empiku czy internetowych forów. Trochę chyba byłam już zmęczona niekończącą się fetą, aż nadszedł wieczór. Babski wieczór, mający zakończyć oficjalną uroczystość. Większość zamierzała wracać do swoich, inne w kameralnych gronach zamierzały jeszcze poodwiedzać siebie nawzajem. Przy świecach i winie, rozmowy toczyły się we wszystkich możliwych konfiguracjach, aż babcia podniosła się z fotela i powiedziała coś czego nie zrozumiałam.

- Głosujemy. Kto jest za? - Chyba byłam jedyną, która nie wiedziała o co chodzi. Pozostali zdawali się być wtajemniczeni. Rękę podniosła ponad połowa obecnych. Babcia szybko policzyła, wyjęła z kieszeni kartkę i patrząc na nią dokończyła – Wśród nieobecnych trzydzieści cztery głosy za, dwadzieścia jeden przeciw. Wśród obecnych piętnaście do dziewięciu. Czyli wszystko jasne. Ogłaszam, a nieobecnym przekażę, że wybór został dokonany.

Kuzynki zaklaskały, niektóre uniosły kieliszki z winem, a Selma puściła do mnie oko. I wciąż nikt nie raczył mi wyjaśnić o co chodzi. Podchodziły po kolei i przytulały mnie. Mama była przedostatnia i miała łzy w oczach. A kiedy przyszła kolej na babcię, okazało się nad czym głosowały.

- Tessa – nikt poza tatą i nauczycielami nie mówił do mnie Teresa. Mama wolała Tessę, a mnie i kuzynkom także bardziej przypadła do gustu – Rodzina zaufała tobie i chce ci powierzyć pilnowanie więzi. Drzewa rodowego. Do tej pory ja byłam odpowiedzialna i do mnie spływały nowiny rodzinne. Ale pora przekazać pałeczkę młodszemu pokoleniu. Jeśli się zgadzasz, od dzisiaj staniesz się rodzinnym kronikarzem. Każda z nas będzie wysyłać do ciebie informację o miejscu zamieszkania, o wszelkich ważnych sprawach w rodzinie, o dzieciach i ich losach o sukcesach i porażkach. Dasz radę. Przekażę ci materiały, jakie zgromadziłam, a jeśli będziesz potrzebowała wsparcia, pomogę ci aż staniesz się samodzielna. I zanim się wyprowadzisz do nowego kraju bo Polska jest już zajęta przez twoją mamę. Wszystkie będziemy blisko, ale kraj wybrać musisz sama, a my pomożemy ci się tam urządzić. Więc jak? Zgodzisz się zostać kronikarzem rodzinnym? Fucha na całe życie!